ترجیح احساس بر عقل

«همه خیال می کنند من تصادف کرده ام؛ اما نه، واقعیت این است زمانی که بچه بودم یک آقای دکتر محترم به من آمپول عوضی زد و من از پا فلج شدم.»
خواننده نسبتاً معروفی است و به نظر می رسد با صدای گرمی که دارد از این هم معروف تر شود. خواننده محترم این جملات را در یک برنامه تلویزیونی با میلیون ها بیننده اظهار می کند،داستان «آمپول عوضی» در میان پزشکان داستان و ضرب المثل معروفی است.
در گذشته که فلج اطفال در کشور ما هنوز ریشه کن نشده بود و واکسیناسیون علیه فلج رایگان، عمومی و اجباری نبود، موارد زیادی از این بیماری وجود داشت و هنوز هم در برخی افراد بیش از بیست سال عوارض آن دیده می شود. سیر بیماری فلج اطفال به این ترتیب است که ابتدا بیمار (کودک) برای چند روز دچار تب شدید می شود. این مرحله که در واقع یک مننژیت غیرچرکی است به سرعت به پایان می رسد و وقتی تب قطع شد کودک ناگهان از یک پا یا دو پا، یا حتی از چهار اندام فلج می شود.
کاملاً قابل درک است که در اوج تب، والدینی که به پیشگیری دسترسی نداشته اند یا بی اطلاع یا غافل بوده اند، ناگهان به وحشت افتاده، سراسیمه به پزشک مراجعه می کنند و کاملاً قابل درک و منطقی است که پزشکان در اوج تب، آن هم در کودکی که هنوز آثار فلج در او آشکار نشده، آنتی بیوتیکی تزریق کنند و این تقارن فلج و تزریق آنقدر به وفور مشاهده می شد که شرح حال رایج و مثال زدنی به شمار می رفت و برخی پزشکان حتی به این فکر افتادند که شاید پنی سیلین به نوعی باعث تشدید بیماری می شود.
اما باید پرسید بر چه اساسی با این وسعت داستان «آمپول عوضی» به عنوان نوعی خطای فاحش پزشکی در اذهان ساخته می شود؟، باید پرسید چرا این ماجرا با این سرعت و با این اطمینان در اذهان ثابت شده، دهان به دهان نقل می شود و پس از دهه ها همچنان گوش های پذیرایی دارد؟ به نظر می رسد این نوع نگرش فراتر از داستان «آمپول عوضی» و به نوعی مربوط به تصورات پزشکی ما باشد. باید پرسید و پرسید که چرا در بسیاری از تصورات پزشکی خود، به جای خیره نگریستن در واقعیتی که بخشی از آن روشن و بخشی ناروشن است به دنبال جواب ساده «از چیه؟.....» هستیم و چرا در بسیاری از موارد سوال «از چیه.؟...» ما با یافتن یک خطای پزشکی به قانع کننده ترین و آرامش بخش ترین پاسخ می رسد؟ چرا در بسیاری از مراجعات همه از پزشک و بیمار، ابتدا به دنبال خطاهای پزشک قبلی هستیم؟
وقتی برای اولین بار به پزشکی مراجعه می کنیم، او فرشته یی است که قرار است ما را از شیاطینی که تا به حال راه خطا رفته اند، نجات دهد و وقتی بیماری را برای اولین بار ویزیت می کنیم، حتی قبل از آنکه به تشخیص خود بیندیشیم در فکر کشف خطاهای قبلی هستیم؟ چرا در حالی که اشکالات فراوانی در دسترسی به واکسن در کشور ما وجود داشته، چگونه است که ننگ و نفرین ابدی در ذهن جوانی که شبانه روز به معلولیتش می اندیشد، برای پزشکی می ماند که نیمه شب فقط به قصد درمان و کمک از خواب خود زده و آمپولی غیرعوضی، دارویی درست تجویز کرده، دارویی که در همان شرایط و بدون امکانات آزمایشگاهی کامل عفونت های گوناگون کودکان به خصوص لوزه های بسیاری از کودکان را درمان کرده است.
شاهد آن هم کاهش چشمگیر بیماری های رماتیسمی قلب که عارضه دیررس عفونت لوزه ها هستند. چگونه است در شرایطی که علل گوناگونی باعث یک نتیجه در دارو شده اند، هیچ کدام به چشم نمی آیند، اما طبیبی که هیچ تقصیری نداشته، مقصر شناخته می شود؟ کم نیستند طبیبانی که به همین جرم نکرده در شهرها و روستاها تا آخر عمر آماج نگاه چپ چپ برخی خانواده ها می مانند،
بی تردید پاسخ به این سوالات و این چراها نیز همانند یک «از چیه؟» ساده نیست. به راحتی نمی توان به این سوالات که مربوط به تصورات پزشکی ما هستند، از زمینه فرهنگی ما جدا کرد و جواب های راحت و یکسره یی داد. بلکه بهتر آن است که سوالات را باز هم ادامه دهیم و به خارج از چارچوب پزشکی بکشانیم. باید پرسید چرا ما بیش از آنکه به فکر اصلاح باشیم، به فکر یافتن مقصریم؟ چرا به جای مقصر شناختن شرایط، همیشه به دنبال مقصر شناختن افرادیم. چرا محکمه را بر بیمارستان، پاسگاه را بر تعمیرگاه و احساس را بر عقل ترجیح می دهیم؟
چرا در زندگی روزمره ما، در زندگی خانوادگی و اجتماعی و حتی سیاسی ما «آمپول های عوضی» بیشترین نقش را دارند. افراد و عواملی که اگرچه به بی تقصیری «آمپول پنی سیلین» نیستند، اما خود محصول شرایط و اوضاعی هستند که شاید راه حل دیگری برای آنها باقی نگذاشته است. «آمپول عوضی» تنها گونه رسوا و آشکار نگرشی است که در بسیاری زمینه های دیگر همچنان با ظاهری بسیار حق به جانب و معقول به حیات خود ادامه می دهد.
تنها در موضوع فلج اطفال است که به دلیل شناخت دقیق از ماهیت بیماری می توان این گونه راحت، واقعیت را دید و پوچی دیدگاه «آمپول عوضی» را در نظر آورد.
البته در این مورد به خصوص، «آمپول عوضی» خواص دیگری هم دارد. از یک سو تقصیری است که به جنگ تقصیرها در خانواده خاتمه می دهد. همه با هم در یک تفاهم دوستانه فقط از «دکتر» بدجنس صحبت می کنند که اگر نبود، شاید دعوای تقصیر به این زودی ها خاتمه نمی یافت. از سوی دیگر اجازه تبدیل اندوه به خشم را می دهد و از این رو امکان تخلیه را برای آن فراهم می آورد و به علاوه ریشه معلولیت را از وجود آدمی دور و به مظلومیتی تاریخی و به شدت معقول حواله می کند.
اما واقعیت این است که از آنجا که تربیت نشده ایم بستری از علل و زنجیره یی از عوامل را ببینیم و از آنجا که به جای رفع مشکلات به دنبال مقصر و مجازات او می گردیم، در بسیاری از موارد دیگر نیز نگاه ساده انگار و در نتیجه خشن، ما را به «آمپول عوضی» می رساند و نتایج این نگرش «عوضی» در خانواده و اجتماع بسیار زیانبارتر از پزشکی است.سال هاست با حمایت سازمان بهداشت جهانی و به همت اداره مبارزه با بیماری ها و رئیس بسیار نازنین اش «گویا» فلج اطفال در کشور ما ریشه کن شده و دیگر کسی از این بیماری ناتوان نخواهد شد، ولی آیا ممکن است نگاه «عوضی» و یک سویه ما به رویدادها نه ریشه کن، بلکه فقط مختصری، تغییر کند؟

/ 3 نظر / 21 بازدید
کارشناس ارتز و پروتز

با سلام و تشکر از وبلاگ خوبتان با وبلاگی متفاوت در زمینه اندامهای مصنوعی در خدمت شما عزیزان هستیم به ما سربزنید و مارا به دوستان خود معرفی نمائید . متشکریم

محسن

نرم افزار جادمیی اناتومی و تشریع بدن آناتومي بدن انسان و تشريح كامل بدن انسان Atlas of the Human Body اطلس كامل بدن انسان به صورت ويدئويي - دوره كامل تشريح بدن به صورت ويديويي - دوره كامل آناتومي بدن به صورت ويديويي اين مجموعه حاوي فيلم ويديويي تشريح كامل بدن انسان(تشريح جسد واقعي(است .كليه اجزاي بدن انسان اعم از مغز ،جمجمه ، گوش ، حلق ، بيني ، فك و ساير اجزا به طور كامل و به زبان انگليسي ( تخصصي پزشكي ) آموزش داده ميشوند كه اين مسئله موجب تقويت زبان ويژه پزشكي كاربران اين دوره مي گردد . همچنين اين مجموعه شامل آموزش آناتومي بدن انسان توسط ماكت‌هاي بسيار دقيق و كامل است كه توسط متخصصين مجرب توضيح داده شده است . پس از آن يك مجموعه كامل از معاينات پزشكي دقيق ( چكآپ كامل ) به صورت عملي در فيلم هايويديويي آموزش www.iranteb.wex.ir برای سفارش و تحویل در درب منزل به لینک سایت زیر بروید.